• E-Bestel
    X

Voeding voor je brein, tips en weetjes...

Voeding voor je brein

Voeding voor je brein

Onze hersenen hebben veel energie en voedingsstoffen nodig om hun werk goed te kunnen doen. Vet, koolhydraten (glucose), vitamines en mineralen…onze hersenen zijn er dol op! Welke voedingsstoffen het precies zijn en hoe bewoners ze voldoende binnenkrijgen leggen we graag aan je uit.

Vetten
Vetten, en dan gaat het specifiek om vetzuur DHA is een draagt bij aan de instandhouding van de normale hersenfunctie*. Ze zijn onderdeel van de wand van hersencellen en zorgen ervoor dat de hersencellen boodschappen aan elkaar door kunnen geven. 
TIP: Zet tenminste één keer per week vette vis zoals zalm, makreel of haring op het menu van je bewoners. En niet alleen bij het warm eten is vis lekker, het is ook een ook lekker bij de boterham!

Koolhydraten
Koolhydraten spelen ook een rol als het gaat om een normale hersenenfunctie*. Ons lichaam zet koolhydraten om in glucose en dat is de belangrijkste brandstof voor onze hersenen.
TIP: Goede bronnen zijn vooral volkoren graanproducten zoals volkorenbrood en volkorenpasta, aardappels, peulvruchten, groente en fruit. Kies vooral voor volkoren varianten, die zijn gezonder en beter voor de stoelgang.

Vitamines
B-vitamines en vitamine C dragen ook bij aan de hersenfunctie*. Ze zijn onderdeel van het vetlaagje dat om zenuwcellen zit en zorgen mede voor de aanmaak van stoffen die informatie overdragen van de ene hersencel naar de andere. B-vitamines zitten van nature in vlees, zuivel en graanproducten. Vitamine C in fruit en groenten, zoals kiwi, sinaasappel en paprika.
TIP: maak voor je bewoners eens een ‘shake’ met yoghurt, groenten en fruit! Een verrassend en lekker tussendoortje.

Mineralen
Je hebt maar heel weinig mineralen op een dag nodig, maar dat maakt ze niet minder belangrijk. Want jodium draagt bijvoorbeeld bij aan een normaal geheugen**. Best belangrijk toch? Vlees, vis en zuivel bevatten van nature zink. Jodium en magnesium zitten vooral in groenten en volkoren producten.
TIP: Medicijnen zoals bloeddrukverlagers of ‘plaspillen’ kunnen effect hebben op de opname van mineralen. Let er altijd op dat ze gevarieerd en voldoende eten om genoeg mineralen binnen te krijgen.

*   waar we spreken over hersenfunctie bedoelen we in dit artikel altijd de bijdrage aan de instandhouding van de normale hersenfunctie
** waar we spreken over een normaal geheugen bedoelen we draagt bij aan een normale cognitieve functie
 

30 seconds

Wat een hilarisch spel is het: 30 seconds! In een halve minuut moet je zoveel mogelijk omschrijvingen raden. Het is het favoriete spel van mijn vriendinnengroep en bovendien een goed spel om ons geheugen een beetje te trainen. Maar naarmate de avond vordert, worden er stééds minder goede antwoorden gegeven. We drinken er namelijk graag een glaasje wijn bij en alcohol heeft snel effect: waar we eerst zonder moeite 5 goede antwoorden gaven, lukt ons dat al snel niet meer. Alcohol heeft invloed op je hersenenfunctie. ‘Zijn er eigenlijk ook voedingsmiddelen die een goede invloed hebben op ons brein’, vraagt een van mijn vriendinnen? 

‘Tijd voor een klein lesje voedingsleer’, zeg ik lachend. Ik vertel dat vis draagt bij aan de hersenfunctie*. En vooral vette vis. Want daarin zit veel DHA. ‘Docosahexaeenzuur’, zeg ik tot mijn verbazing zonder dubbele tong. ‘Zalm, haring en makreel op het menu zetten is dus geen slecht idee. Ook koolhydraten hebben effect op de hersenfunctie*. Suikers, zetmeel en vezels zijn vormen van koolhydraten in onze voeding. Die eerste twee leveren het brein glucose en dus energie.’ 

En ik ga nog even door. ‘Er zijn ook voedingsstoffen die specifiek effect hebben op de hersenfunctie*. Het gaat om zink, ijzer en jodium. Zink zit van nature in vlees, zuivel, vis, bruinbrood, peulvruchten en rijst. Jodium in zeewater en in drinkwater. Via deze wegen komt jodium in zeevis en groenten terecht. Jodium wordt ook toegevoegd aan zout, maar teveel zout is weer niet gezond. Zuivel levert trouwens ook van nature een bijdrage aan de jodiuminname. IJzer komt voor in dierlijke producten zoals vlees(waren), en in plantaardige producten, zoals aardappelen, brood en groenten.’

En nu ik eenmaal de kans heb om iets te vertellen over mijn boeiende vak, vertel ik over de darmen. ‘Door fermentatie in de dikke darm komen stoffen vrij die waarschijnlijk ook invloed hebben op ons brein. We spreken over de ‘brain-gut axis’, de verbinding tussen darmen en hersenen.’ ‘Boeiend hè’, zeg ik hoopvol. Ik kijk om me heen, de aandacht is intussen wel verdwenen. 

Toch lijkt het of mijn vriendinnen de boodschap hebben begrepen. Een vriendin smeert een toastje zalmsalade. We hebben er lol om, maar zou het helpen? Een van mijn vriendinnen maakt ondertussen nog een fles wijn open.  Voor ons brein zou het beter zijn om dat niet te doen. 30 seconden twijfel ik. Ik besluit ze er maar niet op te wijzen en m’n mond te houden. Het is veel te gezellig…

*   waar we spreken over hersenfunctie bedoelen we in deze column altijd de bijdrage aan de instandhouding van de normale hersenfunctie
 

10 Breinfeitjes over gezond verstand

‘Gebruik je gezonde verstand’ is een veel gehoorde uitspraak. Maar wat bedoelen we dan precies? Het antwoord op deze vraag en nog meer feitjes over gezond verstand en je hersenen lees je in deze breinfeitjes:
Wist je dat…

  1. verstand een ander woord is voor denkvermogen?
  2. we met gezond verstand bedoelen dat je moet vertrouwen op je wat je ziet, ervaart of beredeneert? Geen ingewikkelde theorieën dus. 
  3. Vitamine B12 bijdraagt aan een normale psychologische functie . Zuivel en is van nature een goede bron voor vitamine B12.
  4. gapen ervoor zorgt dat er meer zuurstof in de hersenen komt, waardoor ze afkoelen en wakker worden geschud?
  5. er 8 spreekwoorden en gezegden zijn met ‘verstand’? Een voorbeeld: verstand komt met de jaren.
  6. Maar liefst 20-30% van de calorieën die je binnenkrijgt per dag door je hersenen gebruikt worden?
  7. een zeester geen verstand (hersenen) heeft? 
  8. hersenen geen pijn kunnen voelen?
  9. je hersenen onderscheid maakt tussen onverwachte aanraking en je eigen aanraking? Daarom kun je jezelf niet kietelen.
  10. Muziek een positief effect heeft op je hersenen?
     

Zorgmedewerker aan het woord: Connie Kiekebos

Waar werk je?
‘Bij ’t Rekerheem in Alkmaar-noord, onderdeel van Alkcare.’

Hoe ben je daar terechtgekomen?
‘Ik werkte al tien jaar in ’t Rekerheem, in de huishouding. Daarnaast stond ik ook parttime in een winkel, bij Miss Etam, maar dat ging failliet. Ik ben helemaal geen type voor een uitkering, dus ik wilde graag meer uren. De directeur vroeg me of ik niet in de zorg wilde werken. Dat wilde ik dolgraag, eigenlijk had ik misschien dat duwtje nodig om die stap te zetten.’

Dus weer naar school?
‘Ja, de opleiding voor helpend niveau duurt een jaar. Ik ben natuurlijk al heel lang van school en het is best pittig, ook weer taal en rekenen. Maar het gaat me zeker lukken hoor! De opleiding doe ik een dag in de week, en ik werk daarnaast dus al.

En, bevalt het?
‘Het is geweldig. Ik vind het zo ontzettend leuk om met oudere mensen te werken! Het is sowieso mijn passie om mensen te helpen, en dan vooral mensen die wel een beetje hulp kunnen gebruiken, zoals ouderen. Helpen om naar het toilet te gaan, douchen en aankleden, steunkousen aan en uit, bewoners naar buiten brengen, ik doe dat allemaal graag. We hebben hier alleen somatische patiënten, dus met lichamelijke klachten. Ze zijn allemaal rond de negentig, één wordt er binnenkort 99!
We hebben hier een keuken die voor alle afdelingen kookt. Ik help ook in de eetzaal, maak broodjes, serveer de soep. Ik wil me daar nog verder verdiepen in de voedingsstoffen voor ouderen, wat er belangrijk is. Daar wil ik meer over weten. Ook bij het eten wil ik graag dat bewoners het naar hun zin hebben. Met een lekker toetje bijvoorbeeld.’

Er zijn natuurlijk moeilijke momenten.
‘Zeker, het is ook best wel eens emotioneel. Je verliest soms mensen met wie je een band hebt opgebouwd. Het laatste half jaar waren dat er vier of vijf. Dat vind ik soms best moeilijk. Iedereen zegt altijd dat je moet proberen om niet zo’n band op te bouwen, maar onwillekeurig gebeurt dat bij mij toch. Ik maak graag een praatje met bewoners, over wat ze in hun lange leven allemaal hebben meegemaakt, ook over de oorlog bijvoorbeeld. Dat vinden ze heel prettig, ze zitten vaak echt om een praatje verlegen. En ik vind het ook heel leuk. En nu heb ik er ook nog veel tijd voor. Straks, als ik mijn opleiding af heb is dat misschien iets minder. Maar ook dan blijft het me om de mensen gaan. Ik ben er voor de bewoners!’

Wat maakt je dag goed?
‘Een mevrouw die hier woont zegt altijd, als ik langs kom: ‘Kijk, daar is het zonnestraaltje in huis, altijd een glimlach op haar gezicht.’ En dat klopt ook, ik vind het heerlijk om dit werk te doen, ik had er jaren eerder mee moeten beginnen!’